Zwembad afdekken: waar de warmte heen gaat en wat een zeil scheelt

Een zwembad verliest de meeste warmte door verdamping, ongeveer 70% van het totale verlies.^Stimular Een zeil op het water als je niet zwemt, remt die verdamping en bespaart volgens het U.S. Department of Energy 50 tot 70% op de stookkosten.^DOE Een doorzichtig noppenzeil laat daarbij de meeste zonnewarmte door.

Waar de warmte van je zwembad blijft

Een buitenbad verliest warmte op drie manieren: aan de lucht, aan de grond via wanden en bodem, en door verdamping. De verdamping is veruit de grootste post.^DOE Stichting Stimular, die bedrijven en sportparken helpt met energiebesparing, schat het aandeel van verdamping op ongeveer 70%. Dat cijfer gaat over zwembaden van bedrijven, met water van 28 tot 37 °C. Voor een buitenbad noemt het U.S. Department of Energy verdamping ook de grootste post.^Stimular

Dat komt doordat verdampen veel energie kost. Om één liter water te laten verdampen is evenveel energie nodig als om 20 liter kraanwater van 10 naar 37 °C te verwarmen.^Stimular Het water dat van je bad verdampt, neemt die energie mee uit het water dat achterblijft. Daardoor koelt het bad af, ook op een zachte avond.

Hoe snel het gaat, hangt af van het weer. Hoe warmer het water, hoe harder de wind en hoe droger de lucht, hoe meer er verdampt.^DOE Bij bewegend water of wind is het warmteverlies 2 tot 3 keer zo groot als bij stil water.^Stimular Op een warme, vochtige avond zonder wind verdampt er weinig. Op een droge, winderige avond veel.

De bronnen verschillen iets, omdat ze over verschillende baden en jaren gaan. De richting is hetzelfde: afdekken haalt grofweg de helft of meer van je stookkosten weg. Dat is meer dan je met een zuiniger warmtepomp wint.

Welk zeil kies je?

Technisch is elk vel plastic dat op het water ligt al een afdekking, omdat het de damp tegenhoudt. Een gewoon vel uit de bouwmarkt is alleen onhandig, scheurt snel en gaat door de zon maar 1 tot 2 seizoenen mee.^DOE Zeilen die voor zwembaden zijn gemaakt, zijn van kunststof dat tegen UV-licht kan. Er zijn grofweg vier soorten.

• Noppenzeil (zonnezeil). Lijkt op noppenfolie, maar dikker en met UV-bescherming. Het is een van de goedkoopste zeilen voor zwembaden.^DOE Doorzichtig, dus de zon warmt het water nog op.
• Vinylzeil. Zwaarder materiaal, gaat langer mee dan een noppenzeil. Er zijn ook versies met een dunne isolatielaag tussen twee lagen vinyl.^DOE
• Rolluik. Lamellen die op het water drijven en op een rol aan de rand worden opgewikkeld. RVO noemt een zeil of een mechanisch rolluik als de twee manieren om af te dekken.^RVO Een rolluik is duurder, maar je hoeft niets te sjouwen.
• Vloeibare afdekking. Een vloeistof die een heel dun laagje op het water vormt en zo de verdamping remt. Voor tuinzwembaden hebben we er geen onafhankelijke cijfers over gevonden.

Doorzichtig of dicht: wat doet het met de zon?

Een open buitenbad vangt veel zon. Het water neemt 75 tot 85% op van de zonne-energie die erop valt.^DOE Een zeil houdt een deel daarvan tegen. Een doorzichtig noppenzeil kost 5 tot 15% van die zonnewarmte, een dicht zeil 20 tot 40%.^DOE

Wil je dat de zon je bad overdag mee opwarmt, kies dan een doorzichtig zeil. Een dicht zeil is handig als je vooral vuil en bladeren buiten wilt houden, of als je bad 's nachts het meeste afkoelt en je overdag toch zwemt.

Wanneer leg je het zeil erop?

Een zeil bespaart alleen als het op het water ligt. Daarom is gemak bijna net zo belangrijk als het materiaal.^DOE De vuistregel van het U.S. Department of Energy: zwem je overdag, haal het zeil er dan vlak voor het zwemmen af en leg het er direct na weer op.

Zwem je alleen 's avonds, dan is het de vraag wat zwaarder weegt: de verdamping die het zeil overdag tegenhoudt, of de zonnewarmte die het tegenhoudt. Bij droog en winderig weer verdampt er veel, en is een doorzichtig zeil ook overdag nuttig. Bij warm en vochtig weer verdampt er minder, en kan het zeil overdag beter van het water.^DOE

Windscherm: de stap die vaak vergeten wordt

Wind over het water verhoogt de verdamping. Een haag, schutting of rij struiken aan de windkant helpt.^DOE Er zitten twee voorwaarden aan. Het scherm moet hoog genoeg en dichtbij genoeg staan, zodat het geen wervelingen boven het water maakt. En het mag geen schaduw op het bad geven, want dan mis je de zonnewarmte.^DOE Kijk dus eerst waar de zon op het water valt, en zet het scherm daar waar het de wind vangt zonder de zon weg te nemen.

Wat het in euro's betekent

Hoeveel graden jouw bad per nacht verliest, kunnen we niet voor je uitrekenen: dat hangt af van het weer. Wat wel vaststaat, is de prijs van elke graad. Voor een bad van 40 m³ kost een graad bijverwarmen met een warmtepomp (COP 4) €3,02.^CBS Verwarm je van mei tot en met september elke dag een graad bij, dan is dat zo'n €453. Haalt een zeil daar de helft van af, dan scheelt dat in dit voorbeeld ruim tweehonderd euro per seizoen. De som per maand staat in stroomkosten van je zwembad.

Met een zeil kun je ook met een kleinere zonnecollector toe.^DOE Afdekken komt daarom eerst, voor je iets anders koopt. Meer in de gids afdekken en in het overzicht zwembad verwarmen.

Veelgestelde vragen

Hoeveel warmte verliest een zwembad door verdamping?

Ongeveer 70% van het warmteverlies.^Stimular Het U.S. Department of Energy noemt verdamping de grootste verliespost.

Hoeveel bespaar je met een zwembadzeil?

50 tot 70% op de stookkosten als je afdekt wanneer je niet zwemt.^DOE Stimular noemt 40 tot 60% minder energie.

Noppenzeil of dicht zeil?

Een doorzichtig noppenzeil houdt 5 tot 15% van de zonnewarmte tegen, een dicht zeil 20 tot 40%.^DOE Voor een bad dat de zon moet opwarmen is doorzichtig beter.

Helpt een haag of schutting?

Ja, wind maakt het warmteverlies 2 tot 3 keer zo groot.^Stimular Een windscherm helpt als het geen schaduw op het water geeft.